A Scanner Darkly (2006) – Bisiklet Sahnesi

     ‘A Scanner Darkly’ her sahnesine paranoyanın nüfuz ettiği bir film. Ama film, bu paranoya atmosferini her sahnede izleyicinin gözüne sokmadan, sessiz ve derinden yaratıyor. Günlük olaylar ve konuşmalardan oluşan sahnelerde bile filmin bütününe yayılmış olan uyuşturucu ve medya merkezli paranoyanın izlerine rastlanabiliyor. Bu sayede, filmin yaratmaya çalıştığı genel atmosferin izlerine filmin en önemsiz sahnesinde bile rastlamak mümkün. Buna çok iyi bir örnek ise hiçbir önem arz etmiyor gibi görünen, ama aslında karakterler ve onların içine düştükleri durumla ile ilgili çok şey ifade eden ‘Bisiklet Sahnesi’.

     ‘A Scanner Darkly’de bütün görüntüler ‘rotoscope’ yöntemiyle manipüle edildiği için, filmin hali hazırda uyuşturucu etkisi altında izleniyormuş gibi bir havası var. Ama bu sadece görüntüleri nedeniyle hissedilen bir durum değil. Filmdeki karakterlerin garip hareketleri ve davranışları, durup dururken anlamsızlaşan diyalogları, rastgele karşılaşılan saçma olaylar vb. bu hissiyata katkı sağlıyor.

     Bisiklet sahnesinde de ana karakterlerimizi uyuşturucunun farklı etki ettiği tipler olarak görüyoruz. Sahnenin başında, Robert Downey Jr.’ın oynadığı sürekli konuşan, ukala ve eksantrik Jim Barris karakteri nasıl iyi durumda olan 18 vitesli bir bisikleti cüzi bir fiyata satın aldığını epey heyecanlı bir biçimde anlatıyor. Bunun üzerine evinde kaldığı Bob Arctor’ın takıldığı Donna bisikletin komşusunun geçenlerde çalınan bisikletine benzediğini söylüyor. Barris Donna’nın bu iddiasını savuştururken, geldiğinden beri kanepeye yayılmış olan arkadaşı Ernie’nin dikkatini çeken bir şey oluyor: Ernie’nin fark ettiğine göre bisikletin arkada 6, önde 3 tane olmak üzere 9 vitesi vardır. Barris kazıklandığı sonucuna varır ve sinirlenip histerik hareketler yapar. Bunun üzerine, olaylara başından beri kayıtsız gibi duran Arctor dahil herkes bisikletin viteslerine odaklanır ve kayıp viteslere ne olduğuna dair teoriler ortaya atmaya başlarlar. Ernie bir anda yerinden kalkar, hiperaktifleşir. Küçücük olay bir anda hayatlarının odağı haline gelmiştir. En sonunda Donna ortaya akıl karı bir fikir atar ve daha fazla yaygara çıkarmadan önce bisikleti dışarı çıkartıp bisiklet vitesleri konusunda bilgi sahibi birine danışmayı önerir. Böylece bisikletle birlikte hepsi evden dışarı çıkar ve sahne biter. Filmde bir daha bisiklet muhabbeti görmeyiz.

 

scanner2

 

     Filmin uyarlandığı aynı adlı kitapta ise bu sahne devam eder ve bisikleti dışarı çıkardıktan sonra yoldan geçen birine bisikletin kaç vitesli olduğunu sorarlar. Bunun üzerine, sordukları kişi gayet basit bir biçimde bisikletin arkada 6, önde 3 olmak üzere 6 çarpı 3’ten 18 vitesli olduğunu söyler. Hepsi bir anda şıp diye cevaba ulaşmıştır. Ama bu durumda, cevaba ulaşmaları bir rahatlama ve aydınlama hali yaratmamıştır. Aksine, herkes cevabı bildiğinden emindir, ama evdeyken kimse gözlerinin önündeki apaçık duruma bir açıklık getirememiştir. Bu akılsızlık ve bakarkörlük hali herkeste karamsar bir hava yaratır. Tünele girmişlerdir ve hikayenin ileri kısımlarında hiçbir şey daha iyiye gitmeyecektir. Bundan emin olmuşlardır.

     Her ne kadar filmde olayın devamında ne olduğunu görmesek de, bütün ana karakterlerin temel özelliklerini, içerdiği diyaloglarla ve hareketlerle muhafaza etmesi açısından bisiklet sahnesi, kurgusal değil ama atmosferik bir önem taşır. Kitaptaki gibi kesin bir sonuca varmaması ise bu sahneyi daha muğlak ve günlük bir hale getirir. Belki seyirciler olarak biz de karakterler gibi farkına varamamışızdır bisikletin 9 vitesli olmadığının. Kitaptaki durumda karakterler kullandıkları uyuşturucuyu suçlasa da, filmde bu durum farklıdır. Belki de vites hesaplamayı bilmiyoruzdur ya da çok da umursamayıp bize ne söylendiyse kabul etmişizdir ya da sadece dalmışızdır. Herhangi bir sonuca varmak için daha çok erkendir. Peki, bizi kısır döngüye sokan umursamazlığımıza, aptallığımıza müdahale etmek için çok geç midir? Buna filmin geri kalanı cevap verecektir.

Kaan Ayparlar

Share

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir